گزارش :هادی بیت سیاح

ازت و فسفر مهمترین آلاینده های ورودی به کارون

بروال - دكتر تكدستان عضو کنفرانس ملی کارون اظهار کرد:با وجود اينكه كشور ايران ١/٢ در صد جمعيت جهان را تشكيل مي دهد 0.3درصد منابع آبي جهان را دارا مي باشد كه مقدار آن خيلي كم است .کمبود آب در ایران بدلیل توسعه نامتوازن و غیر علمی کشاورزی و صنعت اتفاق افتاده است .

وی در مورد رودخانه کارون عنوان کرد: ورود فاضلاب ها به آن باعث غير قابل مصرف شدن آب رودخانه شده است كه طبق تقسيم بندي وزارت بهداشت تقريباً يازده نوع آلاينده وارد رودخانه مي شود كه مهمترين آلاينده ها ازت و فسفر هستند كه وارد رودخانه مي شوند كه مي تواند اكوسيستم منابع آبي را بهم بزند و مشكلات زيست محيطي را در برداشته باشدكه بيشتر اين آلاينده ها از طريق فاضلاب هاي شهري و صنعتي ، بهداشتي و كشاورزي وارد اين رودخانه مي شوند.با توجه به سرانه مصرف آب هر فرد روزانه ٢٠٠ليتر پساب وارد رودخانه كارون مي شود .

بحث ديگري كه ميتوان كرد بحث غلظت است كه با بالا امدن غلظت آلاينده ها در رودخانه كارون باعث ايجاد بيماري هاي سرطان زا و يا بيماري هايي مثل بچه كبود(blue baby) و نيز ايجاد جلبك در دريچه هاي ورودي تصفيه خانه ها مي شود كه اکنون با توجه به پنج تصفيه خانه اي كه در اهواز داريم همه آنها دچار مشكل رشد جلبك در كانالها شده اند كه در ايجاد بو و تغيير طعم آب اثر بسزايي دارد، مشكل ديگر ، رشد جلبك در رودخانه است که باعث گنديدگي رودخانه شده و در نهایت باعث مرگ خيلي از موجودات زنده در آب خواهد شد.

وی ادامه داد :باید به استانداردهاي پساب ورودي به رودخانه دقت شود چه بخش هاي كشاورزي چه شهري صنعتي يا بيمارستانها و شيلات مطابق با استاندارد محيط زيست بايد پساب خود را وارد رودخانه كنند كه الان تصفيه بخش چنيبه دارد پساب ها را مطابق استاندارد وارد رودخانه مي كنند كه البته تمام تصفيه خانه ها مطابق استاندارد نيستند.

دكتر لاهيجان زاده در واکنش به سخنان دكتر تكدستان چنين فرمودند كه حدود ٥٥درصد فاضلاب شهري مسدود شده اند و وارد رودخانه نمي شوندعلاوه بر آن رودخانه كارون به دليل كاهش دبي توان خود پالايي را از دست داده است و امكان پذيرش اين پساب ها را ندارد كه ما مجبوريم با توجه به ميزان دبي رودخانه ميزان پساب هاي ورودي را كنترل كنيم.

وجود عناصر سنگی در کارون پیش زمینه سرطان

دكتر نورزاده حداددیگر عضو شرکت کننده در کنفرانس نیز عنوان کرد:يكي از معضلات كارون ورود بي حساب و كتاب فاضلاب ها به رودخانه كارون است كه در خيلي از كشورها از فاصلاب ها در زمينه آبياري كشاورزي استفاده مي شود.

تصفيه خانه هايي كه داريم به دليل نبود اعتبار يا طراحي هاي غلط كارايي چنداني ندارند.

مشكل بعدي وجود عناصر سنگين در آب است. كه از طريق گياه وارد بدن دام يا خود انسان مي شود كه خود پيش زمينه سرطان است.بيماري هايي كه در اينجا شيوع پیدا کرده در اثر وجود برخي يونهاي سمي در رودخانه است .

وی انتقال آب و پیرو آن کاهش دبی رودخانه را سبب آلودگی بیش از پیش رودخانه دانست.

24 سد و 33 نقطه آلوده کننده

دكتر بهنام كرمي از اعضا کنفرانس ملی کارون اظهار کرد:حوزه كارون بزرگ در هشت استان قرار دارد كه استان خوزستان با ٤٣ درصد حوزه مطالعاتي و استان همدان با ٣درصد حوزه مطالعاتي بيشترين و كمترين حوزه ها را دارند.

٦٧درصد حوزه كارون بزرگ را كوهستانها ٣٣درصد ان را دشت ها و كوهپايه ها تشكيل مي دهند كه كوهستان نقش مؤثري در تأمين آب يك رودخانه دارد.همین حوزه كارون يكي از تراكم پذيرترين نقاط جمعیتی كشور را تشكيل ميدهد.

منابع اب هاي كارون بزرگ در دو بخش تقسيم مي شوند ابهاي سطحي و ابهاي زير زميني مي باشند.هم اکنون ٢٤سد در حال بهره برداري داريم البته در كل حوزه كارون بزرگ مي باشد.از نقطه دزفول تا اهواز ٣٣منبع الودگي كارون وجود دارد.

وی در مورد آلودگی های بوجود آمده توسط شرکت نیشکر عنوان کرد:متأسفانه هر وقت بحث الودگي آب در توسعه نيشكر شود مسئولين آن از بحث فرار به جلو استفاده مي كنند كه بايستي بك جايي بپذيريم كه هر فعاليتي وسيع يك جاهاي منفي نيز دارد.در توسعه نيشكر كارهاي زير ساختي خوبي انجام شده كه هر هفته كليه گياهان رصد مي شود اما سؤال اينجاست با توجه به آمارها چرا در برخي وقتها كه توليد كم بوده آمار استفاده كود بالا بوده است؟

نيشكر يكي از گياهان با ارزش است كه ارزش آن بر هيچ كس پوشيده نيست ولی بحث ما خود گياه نيشكر نيست بحث ما عمليات هايي كه بر اين گياه انجام مي شود است. متأسفانه ظروف سموم نيشكر در كليه بخش هاي توسعه نيشكر آتش زده مي شود و باعث الودگي هوا مي شود.حل مشکل براصلاح برخی فرآیندهای تولید نیشکر است.

وی در مورد گیاه كنوكارپوس كه سطح شهر ما را سبز كرده عنوان کرد:این گیاه باعث فراری دادن بسیاری از پرندگان در سطح شهر شده که می بایست در مورد این معضل فکر اساسی صورت گیرد.

اراضي استفاده شده در نیشکر قابل كشت نبود!!!

مهندس جسين آميلي معاون بهره برداري كشاورزي شركت توسعه نيشكر و صنايع جانبي دیگر عضو شرکت کننده در این کنفرانس بود. وی عنوان کرد:در كل استان ١٠٠هزار هكتار نيشكر داريم كه به سه واحد تقسيم مي شود.مجموعه توليداتي نيشكر شامل توليد شكر و كاغذو خوراك دام و الكل و MDFمي باشد.

اراضي استفاده شده قابل كشت نبود كه با هزينه هاي بالايي انها را توانستيم تغيير بدهيم و آنها را احياء كنيم .از سال ١٣٧٤ شروع به كشت و كار كرديم كه الان حدود ٧٠هزار هكتار زير كشت است.وانواع موجودات زنده در توسعه نيشكر زيست مي كنند كه يك اكو سيستم خاصي براي خود درست كرده است.اكسيژني كه گياه نيشكر توليد مي كند خيلي بيشتر از دي اكسيد كربني كه به محيط ميدهد است.در رابطه با تصفيه خانه ها نیز هفت تصفيه خانه درنيشكر وجود داردكه كاملا فعال هستند و مجموع كل نيتريت زه آب هاي توسعه نيشكر كمتر از ٨ppmاست كه محدوده مجاز ان ٦٠ppmمي باشد.

وی در مورد کودها عنوان کرد: بر اساس نياز گياه از كودهاي ازته و فسفره استفاده مي كنيم كه با اين كار ميزان نيتريت و نيترات براحتي قابل كنترل است.

دكتر جعفر مرشدي نیز در این کنفرانس عنوان کرد: وجود تغييرات بسيار زيادي كه در محيط رودخانه كارون اتفاق افتاد باعث ناپايداري اين رودخانه از گذشته تا به حال شده است.دو كار اصلي كه احداث يك سد در حوظه ابي مي تواند انجام دهد اولي كاهش و كنترول دبي و دوم كنترول ميزان رسوب است.اين دو متغيير در نهايت سبب كاهش تغييرات كانال پايين رودخانه مي شود و باعث تغيير مسير رودخانه ها می شود.علاوه بر آن می توان به شکل گیری جزایر رسوبی نیز از نتایج آن اشاره کرد.

امارها و اطلاعات نشان ميدهد كه تغيير كاربري اراضي به ضرر رودخانه كارون تمام شده است.

اگر نگاهي به تعداد جزاير در محدوده شهر اهواز از سال ١٩٧٣ تا ٢٠١٣ داشته باشيم مي بينيم كه با روند افزايشي زيادي از ١٠ جزيره در سال ١٩٧٣ به ٣٧ جزيره در سال ٢٠١٣ رسيده كه اين يعني تغيير در مسير رودخانه است. و رودخانه كارون امكان از بين بردن جزاير را ندارد به دليل كاهش دبي رودخانه ميباشد.كه زنگ خطري است براي محدوده توسعه نيشكر است كه پس كارها و تحقيقات انجام شده يكي از مكانهاي رسوبي در اينده محدوده توسعه نيشكر است.

نیترات آزاد شده توسط شرکتها باعث انواع سرطان می شود.

دکتر هادی معاضد نیز عنوان کرد: بيماري ناشي از نيترات موجود در اب به نام بچه كبود (blue baby) كه با از بين بردن بافت ها باعث مرگ مبتلا به آن خواهد شد.نيترات موجب بالا بردن TDSيا ECآب مي شود كه براي كشاورزي مضر است. عامل اصلي این مسئله وجود ان فاضلاب هاي بدون تصفيهدر کارون می باشد.

مي توان يكي از شاخصهاي الودگي اب حساب كرد كه عامل اصلي ان فاضلاب هاي بدون تصفيه است.

مشكلي كه نيترات در رودخانه ها بوجود مي اورد ايجاد تغذيه گرايي است كه موجب مصرف اكسيژن محلول در اب مي شود كه موجب مرگ رودخانه مي شود.از دیگر اثرات آن تشكيل لايه هاي عظيم از لجن در اعماق آب مي باشند.

نيترات را در اب رودخانه نمي توان از بين برد بايد در تصفيه خانه ها اين كار را انجام داد كه يك كار هزينه بر مي باشد و بايد سازمانها زير بار هزينه هاي آن بروند كه در غير اينصورت با يك جامعه مريض به انواع سرطان مواجه خواهيم شد.دلايلي مانند خشكسالي ها و پايين آمدن دبي باعث افزايش غلظت نيترات در آب مي شوند كه يكي از مهمترين عوامل آن انتقال اب بين حوزه اي است كه نبايد انجام شود.

دعوت به هکاری با رسانه ها

بهاروند مدير خبرگزاري جمهوري اسلامي ايران در خوزستان نیز در این کنفرانس عنوان کرد:كارون افتخار ايران و خوزستان است و حيات و ممات استان به كارون بستگي دارد.خواهشي كه از همه عزيزان دارم كه به صورت سيستمي كار كنيم و منفرد كاري نكنيم اگر به صورت سيستمي كار كنيم همانند اصفهان كه همه دست به دست هم دادند تا زايده رود را احياء كنند.ما بايد از بيان مسائل احساسي اجتناب كنيم و به امور منطقي و مستدل علمي بپردازيم تا به نتايجي واضح و واقعي دست يابيم.

طبق امارهايي كه ما در رسانه داريم در سالهاي گذشته خروجي رودخانه كارون بيش از ٢٠ ميليارد متر مكعب بود ولي الان ما چيزي كمتر از ٨ميليارد متر مكعب خروجي داريم كه زنگ خطري براي همه ما مي باشد.

بحثي كه مقام معظم رهبري مطرح كردند طرح احياء ٥٥٠ هزار هكتاري كه سوال اينجاست اب مورد نياز را از كجا بياوريم كه نياز به كارشناسي داريم.

اما در بخش رسانه ما تيم هايي را اعزام كرديم كه با اغلب كارشناسان و متخصصين مصاحبه هايي را داشتند .

خواهشم از اساتيد محترم دارم این است كه بيشتر بارسانه ها تعامل داشته باشند و هر كاري بخواهيد انجام دهيد از طريق رسانه انجام دهيد .با ما همكاري كنيد ما امادگي كار به صورت تخصصي را داريم كه مطالب شما را به مسئولين كشور را بدون واسطه به مسئولين كشور برسانيم.متأسفانه رسانه ها و مطبوعات در استان اغلب مطالبي احساسي را بيان مي كنند كه اثر گذاري آن خيلي كمتر از مباحث تخصصي است.

دكتر حمادي از كارشناسان سازمان اب و برق نیز اظهار کرد:ماعلاوه بر مسائل زيست محيطي به مسائل سازنده اطراف نيز نياز داريم .وی در مورد انتقال آب به کارون گفت:دوستان ابتدا اب را مصرف كردند بعد آن را تقسيم بندي منطقه اي كردند .مطمئناً دوستان اصفهاني قدم هاي خود را بعد از بهشت اباد براي سرشاخه هاي ديگر نيز بر مي دارند.

دكتر مرمزي مشاور استاندار در امور محيط زيست و شيلات نیز در این کنفرانس اظهار کرد:خسارتهاي بسيار گسترده اي از بعد كاهش دبي و بالا رفتن الودگي كارون داشتيم.خوزستان به خاطر شرايط اقليمي خاص خودش قطب پرورش ابزيان كشور محسوب مي شود .در حال حاضر بيش از ٣٠ هزار هكتار تقاضاي پروانه پرورش ماهي داشته ايم كه به دليل كمبود اب امكان صدور پروانه را نداريم.آلودگي هاي آب رودخانه باعث افزايش تلفات و كاهش توليد پرورش ابزيان بوده است.

وی افزود: تالاب شادگان خيلي تحت تأثير كاهش آب كارون و افزايش آلاينده هاي آن قرار گرفته است كه توازن تالاب را به هم زده است.در واقع اب پساب نيشكر که تامین کننده اصلی آب تالاب بوده بيشتر مضر بوده و تنها از خشك شدن آن جلوگیری کرده است. .

22/11/2014